20 sierpnia 2021
Czy szkoła językowa to biznes,
16 sierpnia 2021
Początek nowego roku szkolnego coraz
27 lipca 2021
„Ja nie chcę przerabiać gramatyki,

 

Będąc studentką piątego roku anglistyki na UŚ, trafiłam na bardzo ciekawe zajęcia jednej z Pań profesor. Były to ćwiczenia, podczas których rozmawialiśmy o szeroko pojmowanym przyswajaniu języka. Zatem często omawialiśmy kwestie związane z nauką języków obcych, jak ona przebiega w naszym umyśle, jak nasz mózg „przechowuje” informacje z różnych kodów językowych i jakie procesy w nim zachodzą, gdy w jednej chwili ma „przełączyć się” z jednego języka na drugi. Mega ciekawe rzeczy 😊

Podczas tych zajęć usłyszałam o CRITICAL PERIOD HYPOTHESIS (CPH), czyli teorii mówiącej o tym, że w życiu człowieka są takie momenty/okresy, po przejściu których nabycie pewnych umiejętności przychodzi mu z większym trudem niż przed/w trakcie tych okresów.

Ciekawostka – okazuje się, że nie tylko wśród ludzi takie okresy istnieją. Jak czytamy w artykule Gary Morgana „Critical Period in Language Development”, pewien badacz W. Thorpe udowodnił, że nawet wśród zięb zwyczajnych można zauważyć, że młode osobniki są w stanie nauczyć się charakterystycznego dla tego gatunku śpiewu jedynie w przypadku, gdy są wystarczająco eksponowane na jego melodię przed okresem dojrzewania płciowego. Thorpe zauważył, że uniemożliwienie młodym słuchania śpiewu dorosłych osobników w tym czasie skutkuje brakiem zdolności wydawania przez nie takich samym dźwięków!

Już chyba domyślasz się w jakim kontekście badacze językowi zajmują się CPH 😊

Tak, chodzi o ustalenie czy w rozwoju człowieka jest taki moment, po przejściu którego nie jest on w stanie nauczyć się języka na poziomie rodzimego użytkownika i jeśli istnieje, to kiedy ma miejsce.

Przejrzałam dość sporo badań na ten temat – wcześniej wspomniany artykuł Morgana jest podsumowaniem wielu z nich.

Oto, do jakich wniosków dochodzą badacze:

  1. Wg W. Penfield i E. Lenneberg (autorzy CPH) „momentem krytycznym” w kontekście przyswajania języka rodzimego jest wiek 5 lat. Jeżeli dziecko do tego czasu nie będzie miało wystarczającej ekspozycji na język (np. poprzez zaniedbanie, porzucenie itp.), nie będzie w stanie opanować jego systemu na poziomie równym „native speakerowi”. Powodem tego jest fakt, że po ukończeniu 5. Roku życia w mózgu człowieka zachodzi coraz więcej procesów poznawczych (po prostu człowiek staje się coraz bardziej świadomy siebie i otaczającego go świata), że proces nauki języka nie jest już „automatyczny”, a sterowany właśnie tymi procesami. Przez to przebiega wolniej i mniej efektywnie.

 

W studium przypadku autorstwa S. Curtiss udokumentowany został przypadek małej Genie, która była skrajnie zaniedbanym dzieckiem aż do 13. Roku życia. Przez ten czas nie miała regularnego kontaktu z językiem (prawdopodobnie nikt się do niej po prostu nie odzywał) – w konsekwencji w wieku 13 lat miała bardzo duże problemy z fonologią i składnią swojego języka. Wg Curtiss jest to przykład potwierdzający założenie, że brak wystarczającej ekspozycji na język do ukończenia 13. Roku życia skutkuje brakiem kompetencji językowych i niemożliwością ich wykształcenia w późniejszym czasie.

 

Ciekawym przypadkiem było również badanie dużej grupy rumuńskich sierot adoptowanych w latach 90. Dzieci w wieku 0-42 miesiące zostały przysposobione przez brytyjskie rodziny. Autorem badania był Sir Michael Rutter. Jego prace wykazały, że dzieci, które zostały adoptowane przed ukończeniem 6. Miesiąca życia, nie wykazywały żadnej różnicy w rozwoju językowym w porównaniu do dzieci, które urodziły się na terenie UK i tam też zostały adoptowane. Z kolei sieroty rumuńskie, który znalazły nowe rodziny w wieku 6-42 miesięcy, wykazywały znaczne opóźnienie w rozwoju językowym w porównaniu do grupy kontrolnej. Wniosek badacza – rozwój językowy człowieka przebiega dużo sprawniej jeżeli ekspozycja na język ma miejsce w jak najwcześniejszym okresie życia.

 

W kontekście nauki kolejnego języka – w badaniu przeprowadzonym w 2001 roku przez uczonych D. Birdsong oraz M. Molis, w którym poddali oni rodzimych użytkowników języka hiszpańskiego próbie ocenienia błędów gramatycznych w usłyszanych zdaniach w języku angielskim. Dodam, że były to osoby, które wyemigrowały do Stanów. Badanie wykazało, że istniała zależność pomiędzy wiekiem emigracji a zdolnością do wyłapania tych błędów. Okazało się bowiem, że osoby, które wyjechały do USA w wieku powyżej 17 lat miały dużo większe problemy z ocenieniem poprawności usłyszanych wypowiedzi niż osoby, które zaczęły mieszkać w Stanach przed ukończeniem 17. Roku życia.


Ciekawe, co? :D

Oczywiście przytoczone wyżej przykłady to jedynie „garstka” dowodów naukowych – badacze dwoją się i troją, aby ustalić kiedy tak naprawdę przychodzi ten moment w rozwoju człowieka, w którym kończą się nasze „naturalne zdolności językowe” i przyswojenie jakiegokolwiek języka przychodzi nam znacznie trudniej.

Bo tego, że tak się dzieje, uczeni są pewni (zresztą ja też:D).

Wielu z nich zaznacza, że nie możemy w tym przypadku mówić o momencie, a raczej okresie życia.

Dużo badań wskazuje na to, że ma on miejsce gdzieś w okresie dojrzewania (raczej jego wczesnym stadium). Aczkolwiek kolejne badania zaprzeczają wcześniej postawionym tezom, więc na pewno jest to temat mocno „rozwojowy”.

Jedno jest pewne – nasz mózg jest naturalnie przygotowany do „chłonięcia” języka na samym początku naszego życia. Niezależnie czy jest to tylko jeden język, czy też jest ich więcej.

Z każdym rokiem umiejętność przyswojenia języka na poziomie rodzimego użytkownika wymaga coraz więcej „gimnastyki” z naszej strony.

Jednak nikt jeszcze nie odważył się stwierdzić, że jest to niemożliwe 😊

Zatem Kochani Nauczyciele – nie dajcie sobie wmówić, gdy Wasz dojrzały Kursant mówi, że „dla niego to już za późno na naukę języka obcego”!

Nigdy nie jest za późno!

Po prostu na pewnym etapie wymaga to większego nakładu pracy.

Ale osobiście uważam, że wówczas satysfakcja z każdego – nawet najmniejszego - sukcesu w nauce, jest jeszcze większa 😉

 

Źródło: Morgan G., Critical Period in Language Development, SAGE Publications, London 2014

 

 

 

 

 

 

 

 

Critical Period - co to znaczy?

16 lipca 2020