20 sierpnia 2021
Czy szkoła językowa to biznes,
16 sierpnia 2021
Początek nowego roku szkolnego coraz
27 lipca 2021
„Ja nie chcę przerabiać gramatyki,

"A jaką metodą Pani uczy?" - to pytanie słyszę bardzo często od osób zainteresowanych nauką ze mną. Wiesz co zazwyczaj odpowiadam? "Taką, dzięki której zrozumiesz i naprawdę się nauczysz". I w tym momencie następuje chwila ciszy.... :P Bo z jednej strony Uczeń oczekuje konkretów, a z drugiej sam nie wie co tym konkretem jest (czytaj: nie zna metod nauczania).

Oczywiście po tej niezręcznej chwili ciszy następuje rozwinięcie moich myśli. Mówię Interesantowi z jakich metod najbardziej lubię korzystać w swojej pracy (WAŻNE - nazywam je fachowo!), a także w jakich aspektach nauki języka dana metoda najlepiej się sprawdza. Wtedy w oczach potencjalnego Ucznia widzę takie "ufff... zna się kobita na rzeczy". I od razu +10 do autorytetu ;)

Uważam, że każdy Lektor języka obcego powinien znać przynajmniej podstawy metodyki nauczania. Są tego 2 powody:

  • daje nam to "ryzy", w których możemy utrzymywać tok pracy z danym Uczniem;

  • w sytuacji jak ta opisana na wstępie artykułu wychodzisz na profesjonalistę, a to ważne w kontekście pierwszego wrażenia.

 

W dalszej części wpisu dowiesz się jakie metody nauczania języków obcych opisywane są w podręcznikach dla metodystów. Opiszę dokładniej pierwszą grupę metod - poznasz główne założenia i cele nauki każdej z nich oraz sposoby nauczania. Dodatkowo zamieściłam swój subiektywny komentarz :)

Gotowy na pierwszą dawkę porcji solidnej wiedzy?! Czytaj dalej!

 

Metody Nauczania Języków Obcych

Gdy byłam studentką, uczestniczyłam w seminarium dyplomowym prof. Marii Wysockiej (UŚ) - kobiety-autorytetu w dziedzinie metodyki właśnie :) Lekko nie było - nie będę oszukiwać - ale teraz wiem jak wiele jej zawdzięczam. Pani Profesor pokazała mi "Biblię" metodystów czyli książkę "Metodyka nauczania języków obcych" autorstwa Hanny Komorowskiej. To pozycja typu must-have dla każdego Nauczyciela języków! Koniecznie ją zdobądź i przeczytaj!

Właśnie z tej książki postanowiłam wydobyć dla Ciebie najważniejsze informacje dotyczące metod nauczania języków i streścić w moim wpisie. 

Po pierwsze - metody nauczania języków obcych dzielimy na konwencjonalne i niekonwencjonalne.

Do metod konwencjonalnych zaliczamy:

  • metodę bezpośrednią;

  • metodę gramatyczno-tłumaczeniową;

  • metodę audiolingwalną;

  • metodę kognitywną.

 

Z kolei do niekonwencjonalnych zaliczymy:

  • metodę reagowania całym ciałem (TPR - Total Physical Response)

  • metodę The Silent Way;

  • metodę Counselling Language Learning (CLL);

  • metodę naturalną;

  • sugestopedię.

 

Dodatkowo Komorowska omawia tzw. podejście komunikacyjne (CLT - Communicative Language Teaching), którego nie zalicza do żadnej z powyższych grup. Dlaczego? O tym w kolejnym artykule.

W tym wpisie omówię metody konwencjonalne. O niekonwencjonalnych i CLT będą osobne wpisy (żeby się łatwiej czytało:D).

 

Metoda bezpośrednia

Jedna z najstarszych metod (używana już od czasów starożytnego Rzymu!).

Główne założenie: naturalny kontakt w toku przebywania ze sobą Nauczyciela (najczęściej Native Speaker'a) i Ucznia.

Główny cel nauki: umiejętność prowadzenia rozmowy.

Sposób nauczania: stopniowe włączanie Ucznia do rozmów z Nauczycielem w języku obcym. Nauczyciel prowadzi naturalną rozmowę z Uczniem, który ma za zadanie "połapać się" w niej na podstawie kontekstu (ten musi być życiowy - np. zakupy w sklepie spożywczym, wizyta w restauracji itp.). Błędy Ucznia praktycznie nie są poprawiane - przede wszystkim ma on ośmielić się mówić i nabrać płynności.

Nacisk na: rolę żywego języka, sytuacji i kontekstu rozmowy. Metoda ta podkreśla znaczenie "nieszkolnego" języka opartego na naturalnej konwersacji.

Mój komentarz: doskonały wybór dla Uczniów, którzy mają już podstawy języka, ale boją się używać go w praktyce.

 

Metoda gramatyczno-tłumaczeniowa

Metoda wypracowana w toku nauczania łaciny.

Główne założenie: przyswajanie języka poprzez naukę systemu gramatycznego na podstawie tekstów.

Główny cel nauki: opanowanie systemu gramatycznego i słownictwa do takiego stopnia, który umożliwia samodzielne czytanie tekstów.

Sposób nauczania: czytanie i tłumaczenie tekstów z języka obcego na ojczysty z jednoczesnym objaśnianiem i komentowaniem struktur gramatycznych.

Nacisk na: rolę komentarzy gramatycznych i tekstu dydaktycznego.

Metoda ta skupia się na opanowaniu umiejętności czytania i tłumaczenia, które mają być podstawą do utrwalania nowego materiału.

Mój komentarz: relikt przeszłości 😉 Ale sprawdza się, gdy chcemy uzmysłowić Uczniom różnice w konstrukcji zdań w danej parze języków (np. omawiając kalki językowe).

 

Metoda audiolingwalna

Metoda ta powstała w czasach II wojny światowej w USA jako efektywny sposób uczenia żołnierzy języków obcych.

Główne założenie: opanowanie języka równoznaczne jest z wyrobieniem trwałych nawyków, czyli związków między bodźcem a reakcją.

Główny cel nauki: opanowanie czterech sprawności językowych w kolejności: słuchanie – mówienie – czytanie – pisanie.

Sposób nauczania: Nauczyciel podanie wzór zdania, który Uczeń po nim wielokrotnie powtarza. Następnie Nauczyciel zapewnia odpowiedni bodziec (np. pytanie, początek zdania), na podstawie którego Uczeń reaguje (odpowiada wcześniej powtarzanym wyrażeniem). Po wielu prawidłowych próbach Nauczyciel chwali Ucznia, co ma za zadanie – w teorii – spowodować utrwalenie materiału (tzw. Sprzężenie zwrotne, założenia wywodzące się z behawioryzmu). Nie analizuje się języka, gramatyki, leksyki. Język ojczysty jest zabroniony!

Nacisk na: utrwalanie prawidłowych nawyków językowych. Błąd to największy wróg! Należy go unikać za wszelką cenę!

Mój komentarz: opcja dobra na sam początek nauki, gdy Uczeń nie mówi ani be, ani me, a chce jak najszybciej zacząć mówić pełnymi zdaniami.

 

Metoda kognitywna

Powstała w latach 70. XX wieku jako swego rodzaju odpowiedź na metodę audiolingwalną. Była owocem rewolucji w językoznawstwie dokonanej pod wpływem prac Noama Chomsky’ego (każdy student anglistyki wie o kim mowa :D (dla tych, którzy nie wiedzą – google it!).

Główne założenie: język nie jest systemem bezrefleksyjnych nawyków, za to ma charakter twórczy. Każdy człowiek ma wrodzoną zdolność do opanowania języka w sposób innowacyjny (czytaj: potrafi wyrażać własne myśli, a nie tylko powtarzać sztywno wyuczone sekwencje).

Główny cel nauki: wykształcenie kompetencji językowej, dzięki której – za pomocą pewnej skończonej liczby poznanych reguł gramatycznych – Uczeń potrafi rozumieć i samodzielnie tworzyć nieskończenie wiele zdań.

Sposób nauczania: wystawianie Ucznia na kontakt z językiem w naturalnych sytuacjach, w których kontekst jest dla niego jasny (dużo będzie tu czytania i słuchania oryginalnych produkcji w języku obcym, ale też konwersacji Nauczyciel-Uczeń). Dzięki temu Uczeń ma samodzielnie wytworzyć sobie reguły językowe, na zasadzie metody prób i błędów. Z czasem błędów jest coraz mniej, a Uczeń dochodzi do opanowania normy językowej. Błąd jest traktowany jak BFF (zwłaszcza na początku) :P No ok, może przesadziłam z tym BFF, ale na pewno nie jest naszym wrogiem jak w punkcie wyżej 😉

Mój komentarz: bardzo „ludzka” metoda nauki 😊 Jednakże, dla niektórych Uczniów branie odpowiedzialności za swój tok nauki może być zbyt obciążające.

 

 

Mam nadzieję, że ten wpis pomógł Ci zrozumieć konwencjonalne metody nauczania języków obcych. Być może któraś z nich Cię zainspirowała? A może któraś wydaje Ci się niemożliwa do wdrożenia na swoich zajęciach? Koniecznie daj znać, co sądzisz! Chętnie wdam się w merytoryczną dyskusję :D

 

P.S. W kolejnym wpisie dowiesz się jakie są niekonwencjonalne metody nauczania (tam to dopiero będzie ciekawie:D). Stay tuned!

 

 

 

Konwencjonalne metody nauczania języków

02 czerwca 2020